Vergeving

Er is een verband tussen racisme en de omgang met ons koloniaal verleden. Racisme-expert Michal Balcerzak zoekt oplossingen. In deze krant zegt hij: “Excuses voor wat België tijdens het koloniale bewind in Congo heeft aangericht horen daarbij.

Tracy Bibi Tansia zegt in de Eén-reeks Kinderen van de kolonie: “Het zou een mooi teken zijn om verontschuldigingen te krijgen voor het lijden van de voorouders.” Juliana Lumumba, wier vader Patrice Lumumba is vermoord, kijkt recht in de camera en vraagt ons: “Waar is zijn lichaam?”

Ze zegt: “We moeten ons bevrijden van onze trauma’s. We moeten over dat verleden praten om onze wonden te laten helen, om vooruit te kunnen.” Ze spreekt met een enorme vitaliteit, vanuit een optimisme, hoop.

Ik was enkele maanden geleden in Rwanda en was toen onder de indruk van hoe dit land met zijn verleden omgaat. Na de genocide heeft de regering alles op alles gezet om mensen te helpen om elkaar te vergeven. Er werden centres of reconciliation opgericht in het hele land. Tot vandaag worden mensen dagelijks begeleid in hoe je je verontschuldigt en hoe je de ander vergeeft. Iedereen met wie ik sprak had het over ‘the power of forgiveness’.

Er zijn ook kritische stemmen over dit bewind dat door de president Kagame wordt uitgevoerd. Hij dwingt mensen om met elkaar te leven. Je kan niet anders dan je buurman te vergeven, ook al heeft hij je kinderen vermoord. We moeten verder. Kritische stemmen zeggen dat je vergeven niet kan forceren.

De situatie in Rwanda is natuurlijk anders dan ons koloniaal verleden. Maar het is boeiend om te kijken hoe andere landen met hun trauma’s omgaan.

In Kigali is het Memorial centre opgericht. Poëzie en symbolen worden ingezet om troost te bieden. Er zijn bomen geplant voor de gestorven kinderen (the children’s garden). Je kan in een rozentuin wandelen ter nagedachtenis van de verloren geliefden (the garden of our lost loved ones). Er is een gebedskamer vol matjes waar je even kan liggen (Een suppoost zei me: “Here you can cry.”)

We hebben ruimtes nodig waar er geweend kan worden, sorry kan worden gezegd, waar pijnlijke herinneringen een plaats krijgen. Gebieden waar weer rozen kunnen groeien.

En dan kan de geschiedenis worden herschreven. Het zou een mooie boodschap zijn voor onze nakomelingen. “Dit is gebeurd. Het was afschuwelijk. Maar we hebben ons verontschuldigd. Nu gaan we verder. Samen.”

Het is de taak van iedereen om na te denken over de manier waarop we ons kunnen verontschuldigen. Iedereen heeft er recht op. Hoe een identiteit opbouwen als het lijden van je voorouders niet wordt herkend?

Gerelateerde afbeelding

Kigali memorial centre garden

Deze column verscheen op 15/2 in De Morgen