De poëtica van het leven

De poëtica van het leven, wie zal die ons geven? Het is vast niet de eerste keer dat u dit hoort, maar naar het schijnt biedt het kapitalistisch systeem toch bitter weinig kansen op geluk. Koop nu voor 9,90 Euro het zelfhulpboek Hoe leef ik in de flow van het leven? of ga als de bliksem naar de nieuwe theatervoorstelling van Peter De Graef, Boiling frog, uitgevoerd door Toneelgroep Oostpool. Ik raad u aan om het tweede te doen.

Als u de moed vindt om u te verplaatsen naar een culturele activiteit, maakt u kennis met de familie Berkema. Hoewel we ons in het jaar 2017 bevinden is de woonkamer oubollig. De stilstand van het leven is hier verborgen in het decor. De familie Berkema doet al 264 jaar in keramiek zonder veel innovatie. Er liggen plannen voor nieuwe productietechnieken te lonken, maar uiteindelijk worden deze revolutionaire ideeën niet doorgevoerd. Er heerst een weigering tegenover de vernieuwing. Op die manier wordt onze apathische houding tegenover het huidige systeem, namelijk het kapitalisme, bekritiseerd. ‘Het begrip geluk is vervangen door koopkracht.’ Economie is onze nieuwe religie en dat heeft een destructief effect. ‘Durf van je plek te komen!’ luidt het.

Verandering vraagt daadkracht. De personages uit Boiling frog willen een revolutie, maar beschikken niet over het lef om grote stappen te zetten. Een beetje zoals het nu is, velen zijn tegen het kapitalistisch systeem en de uitbuiting van de minderbedeelde, maar buiten Oxfam-biosap te drinken, doen de meesten niets. Logisch, er is ook geen duidelijke nooduitgang die ons buiten het systeem leidt.
Na enige tijd is er dan toch sprake van een heldendaad op het toneel. En zoals dat bij elke revolutie geldt, moet er iemand buitenspel worden gezet. De tiran van het gezelschap wordt monddood gemaakt. Na deze ‘overwinning’ staat iedereen er wat onwennig bij. Een aanval plegen is makkelijk, een alternatief zoeken is ingewikkeld.

Als je een kikker in kokend water gooit, schrikt die kikker zich rot en zal hij zich verzetten tegen de dood. Hij zal spartelen en revolteren. Maar als je het water zachtjes aan de kook brengt, zal de kikker zich zonder enig protest laten opbranden in het kokende water. Een metafoor voor de Westerse manier van leven. We hebben ons aangepast aan het kapitalistische model. We zijn verslaafd aan hogere winsten zonder garantiebewijs op geluk. We voeren geen oorlog meer, we wachten niet meer op God. Waar staat ons leven nog voor?

Het keukenmeisje filosofeert ondertussen over het ego en geeft ons een tip: gedachten moet je nauwkeurig ordenen in je hoofd, plak op elke gedachte die je hebt een etiketje. Ik huiver op mijn stoel en hoop dat ik niet al te veel levenslesjes zal krijgen à la Eckhart Tolle, onze nieuwe God, die in zijn bijbel – euh excuseer – boek, een nieuwe aarde, pleit voor een egoloos bestaan in de kracht van het nu. Wat mij betreft, een utopisch model van leven, waar je uiteindelijk meer stress van krijgt dan hoop. Ik verdenk De Graef erop dat hij dit boek wel heel aandachtig heeft gelezen.

De voorstelling Boiling frog, geeft me daarentegen geen stress, maar hoop. Dankzij een filosofische tekst, een ijzersterke cast en een strakke regie worden onze hedendaagse wetmatigheden op een confronterende, tragische en hilarische manier in vraag gesteld. Het resultaat is een satire op de tijdgeest. Verwacht geen uitkomst, geen alternatief, geen verbanddoos of een flow. Met een beetje geluk verlaat je de zaal met een buisje zwarte inkt, daarmee schrijf je dan hooguit enkele regels voor de poëtica van het leven.

http://www.toneelgroepoostpool.nl/Voorstelling-70271-Boiling-Frog.aspx

Hoe verpest ik de date van mijn moeder?

Als SGO (=slachtoffer van gescheiden ouders) staat het leven nooit stil. Voor een SGO is het leven één grote praktische oefening in flexibiliteit, begrip en aanpassingsvermogen. Nu heb ik deze skills inmiddels wel verworven, maar toch went het nooit als je eigen moeder zich op Idate.com aanmeldt.

De eerste nieuwe partner van mijn moeder was een grijsaard die sigaren rookte en mopjes maakte die ik niet begreep. Als klein meisje las ik voor het slapen gaan geen boeken van Roald Dahl, maar bad ik elke nacht tot een Mariabeeldje dat die dikzak verdween uit ons leven. Ik vroeg Moeder Maria of dat hij alsjeblieft opgepakt zou kunnen worden door de politie, ik smeekte haar voor een aanval door de Italiaanse maffia en had de wildste fantasieën over een agressieve ontvoering door valse ruimtewezens. Maar elke avond stond hij weer met een grijns aan de deur. Dan kauwde hij zo nonchalant op een groene kauwgum die vloekte met de kleur van zijn gele tanden.

Het is uiteindelijk niets geworden. Hij rookte te veel sigaren en hij was te dik.

Kijk, ik gun iedereen de liefde. Daar doe ik echt niet moeilijk over. Maar mannen die te dicht in de buurt van mijn moeder komen, daar kan ik niet tegen. Dat voelt tegennatuurlijk. Misschien had Freud wel een oplossing gevonden voor mijn probleem, maar ja, die is dood. Dus doe ik maar tegendraads.

De zoektocht naar een man voor mijn moeder verloopt gelukkig niet vlekkeloos. Meestal zijn de mannen te inhoudsloos of te dominant. Robert was wel humoristisch, maar had te weinig zelfspot. Ook Marco was potentieel relatiemateriaal toen hij mijn moeder een doos pralines cadeau gaf op het werk, maar achteraf gezien was hij wat oppervlakkig en was er te weinig fysieke aantrekkingskracht.

Maar goed, afgelopen zaterdag stond ik weer oog in oog met een date van mijn moeder. Luc. Ik kwam iets te vroeg thuis van een nacht aan de toog. Daar zaten ze in de woonkamer, gezellig een pintje te drinken. Mijn moeder keek verliefd en zorgeloos. Mijn haren kwamen rechtop te staan. Ik gaf Luc een hand en ging tegenover hem zitten. Oog in oog met de vijand.

Om de sfeer zo efficiënt mogelijk te verpesten, volg ik steeds dezelfde procedure: ik snijd een onderwerp aan waarbij ik zeker ben dat het zal schuren. Items onder de categorie ‘de politiek’ zijn hier zeker aan te raden. Ik haal een thema aan waarbij het makkelijk is om een totaal omgekeerd standpunt aan te nemen. Geen collectieve vanzelfsprekendheden maar delicate kwesties! Enkele voorbeelden zijn ‘de multiculturele samenleving’, ‘euthanasie’ of ‘de splitsing van België.’ Het gesprek gaat als volgt: alles wat hij vindt, vind ik totaal niet. Op die manier kom ik dan tot een broeierige, uiterst onaangename discussie zonder perspectief. Ik hou het been stijf en eindig de conversatie met enkele steken onder water. Succes gegarandeerd!

Zo gezegd, zo gedaan. Het gesprek verloopt rampzalig. Na 10 minuten zet Luc zijn pintje, dat mijn moeder zorgvuldig en liefdevol voor hem had uitgeschonken, weer op de salontafel. Hij zweet en ik heb de indruk dat al de kleur uit zijn gezicht is weggetrokken. ‘Zo, dat was een verfrissend gesprek. Altijd goed om met de jeugd te discussiëren!’ zegt hij verbeten met een krampachtig lachje.

Wanneer Luc de deur (een beetje venijnig) dicht slaat is het stil in huis. ‘Heb ik weer overdreven?’ vraag ik aan mijn moeder. Geen antwoord. ‘Ik was toch niet onbeleefd?’ Ongemakkelijke stilte. ‘Wel euhm aardige man hé, die Luc?’ probeer ik nog eens. Waarop mijn moeder pijnlijk neutraal antwoordt: ‘als hij me niet meer belt, dan weet ik tenminste aan wie het ligt.’